سوالات امتحانی دروسی ادبیات و زبان فارسی(ع- بدیعی)
99 سوال از ادبیات فارسی 1 دبیرستان
نمونه سوال های درس ادبیات فارسی 1 دبیرستان از تمام کتاب
بخش الف : بیان شعر ونثر ( 6 نمره – 30 سوال)
بیت ها و عبارت های زیر را به فارسی روان بنویسید:
(پاسخ بیشتر سوال ها ی این بخش در توضیحات کتاب فارسی می باشد.)
1-هستی هر چه نام هستی دارد بدوست و خدایی او راست در خورنده
2- خدا آن ملتی را سروری داد که تقدیرش به دست خویش بنوشت .
3- بر ساقه ی خود ثابت، فارغ زمدد کارم نی در طلب یارم ، نی در غم اغیارم
4-خانه ای کاو شود از دست اجانب آباد زاشک ویران کنش آن خانه که بیت الحزن است
5- هر آن سر گرانی که من کردم اول جهان کرد از آن بیشتر سرگردانی
از آن برد گنج مرا دزد گیتی که در خواب بودم گه پاسبانی ََ
6- هر آن که از روی نادانی نه او را گزید ، گزند او ناچار بدو رسید؟
7- مرد پارسی هم تنگ دست بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمتی کند . مارا با انعام و اکرام به راه دریا گسیل کرد ، چنان که در فراغ به پارس رسیدیم ؟
8- خلف صدق نیاکان هنرور خود بود.
9- وای بر جان تو که بد گوهری جان بری کرده ای و جان نبری
10- از برهنگی و عاجزی به دیوانگان ماننده بودیم و سه ماه بود که موی سر باز نکرده بودیم .
11- چون رایت عشق آن جهان گیر شد چون مه لیلی آسمان گیر
بیچارگی و را چو دیدند در چاره گری زبان کشیدند
چو موسم حج رسید بر خاست اشتر طلبید و محمل آراست
12- قُبحی زمن مجوی
13- شندر غازی از وزارت فرهنگ می گرفت و از این همه رفت وآمد به تنگ آ مده بود
14- ستاره مان از اول مطابق نیامد یک دفعه سی سه بندم به تکان افتاد .
15- معلم در بیرنگ اسب ، حرفی به کارش بود ، رنگ را نگارین می ریخت گریزی رندانه زد ، پی بردیم راه دست خودش هم نیست .
16- از آن پس بسازید سهراب را ببندید یک شب بر او خواب را
17- ای آتشک ! تو در شبروی دستی داری ، در این کار تعبیه ای هست . دو استر به دست آور که تو این جایگاه گستاخی .
18- تا چون بر رقعه ی من اطلاع یابد ، قیاس کند که مرا اهلیّت چیست ؟
19- نا گهان نوری از شرق تابید خون خورشید آتشی در شفق زد .
20-بیست نفر سوار با تیپ می آیند الهی همیشه نان سواره باشد و او پیاده
21- زیب از بنفشه دارد و ازناز بوی ، بوی . مرا مشاطه ی صبح و زینت بخش ریاحین و ازهار می نامند.
22- همی خواست پیروزی و دستگاه نبود آگه از بخشش هور و ماه
23- کنج ویرانه ی زندان شد اگر سهم ((بهار)) شکر آزادی و آن گنج خدا داد کنید
24- چنان نباشیم که خود را فقط تن بینگاریم
25- سخن نه بر جایگاه ، اگر چه خوب باشد، زشت نماید و زفان را به خوبی و هنر آموختن خو کن.
26- کار نیکان را قیاس از خود مگیر گر چه ماند در نبشتن شیر شیر
جمله عالم زین سبب گمراه شد کم کسی ز ابدال حق آگاه شد .
27- خرامان بشد سوی آب روان چنان چون شده باز جوید روان
28- خانه ها از سینه ی خاک در آمده بودند و هنوز دماغش هوای کوه را داشت .
29- بدو گفت کا ین بر من از من رسید زمانه به دست تو دادم کلید .
30- از آن ، این داستان گفتم که امروز بدانی قدر و بر هیچش نبازی
به پاس هر وجب خاکی از این ملک چه بسیار است ، آن سرها که رفته .
ب: بخش دوم معنی لغت .2 نمره
دانش آموزان عزیز خوب است که واژه نامه ی پایان کتاب ادبیات فارسی را به طور کامل از حفظ کنید. اما برای نمونه 40کلمه آورده می شود
31- مهد: در خورنده : غدر: دارالا ماره :
32- مشوش : تازی : مواهب : زیب :
33- مشاطه : بیرنگ : اعتکاف : هامون :
34- بدسگا لی : مخمصه : راست و ریس : تنگ :
35- تأنّی : شدّت : خطیر تر : تسلّا :
36-تاجور : دنائت : ملجأ : رعیّت :
37- بنشن : مرافعه : مدافعه : مُکاری :
38- برنشین : غارب : غنا : محمل :
39- مسلک : بیغوله : مُقنّن : فراغ بال :
40- طلایه : وقب : مسلخ : هُرم :
پ- بخش سوم دانش های ادبی3 نمره ( 15 سوال )
(پاسخ سوال های این بخش در بیاموزیم های کتاب و تاریخ ادبیات ابتدای هر درس و درآمدی بر و........ می باشد.)
41- در ادبیات غرب ، نمایش تجسم عیوب و رزیلت های اخلاقی به گونه ی خنده دار را .................. می گویند.
42- از شاعران فارسی زبان تاجیکستان 3 شاعر نام ببر ید.
43- چهار پاره در ایران از چه دوره ای رواج یافت ؟ چهار شاعر چهار پاره سرا را نام ببرید .
44-دو مورد از جان مایه شعر ملک الشعرا ی بهار را ذکر کنید .و وی قصیده رادر چه سبکی می سرود.
45- در مصراع های زیر مشبه و مشبه به را مشخص کنید .
من لاله ی آزادم ، خود رویم و خود بو یم .
زسم اسب می چرخید درخاک به سان گوی خون آلود، سرها
ای برادر قصه چون پیمانه است معنی اندر وی به سان دانه است .
46- نام پدید آورندگان آثار زیر را بنویسید .
اتاق آبی : پرستو در قاف : هفت پیکر:
سیاحت نامه ابراهیم بیگ : سفرنامه : بحردرکوزه :
نوای کوهسار : فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی : قابوس نامه :
47- موضوع اصلی ادبیات نمایش چیست ؟
48- ارزشمندترین اثر دهخدا چه نام دارد ؟
49- دو ویژگی مهم شعر سهراب سپهری را بنویسید .
50- نظامی شاعر چه قرنی است و نام پنج گنج وی را بنویسید .
51- آرایه ی هر یک از بیت های زیر را مشخص کنید .
شرکه آن دید ، دشنه باز گشاد پیش آن خاک تشنه رفت چو باد
گر چه گاهی شهابی / مشق های شب آسمان را / زود خط می زد و محو می شد .
52- قالب شعری چهار پاره یا دو بیتی پیوسته چگونه است ؟ طرح قرار گرفتن قافیه ها را رسم کنید .
53 – دو ویژگی شعر نیمایی را بنویسید.
54- سه بخش شاهنامه ی فردوسی را بنویسید .
55- هر یک از اصطلاحات زیر را تعریف کنید و برای هر یک دو نمونه مثال بیاورید .
1- قافیه 2- ردیف 3- سجع 4- تضاد 5- تشبیه 6- تشخیص 7- نماد 8- ضرب المثل 9- قطعه 10- مثنوی 11- غزل 12- غزل اجتماعی 13- شعر نو
ت : بخش چهارم درک مطلب 4نمره (20سوال)
56- در بیت « چو رخت خویش بربستم از این خاک همه گفتند با ما آشنا بود » مفهوم مصراع اول چیست ؟
57-در بیت « از آن برد گنج مرا دزد گیتی که در خواب بودم گه پاسبانی » منظور از « گنج » چیست ؟
58- در عبارت « باز در آن هوای مه آلود / پاک کن هایی از ابر تیره / خط خورشید را پاک می کرد . » ، « هوای مه آلود » نماد چیست ؟
59- در بیت « شه که آن دید ، دشنه بازگشاد/ پیش آن خاک تشنه رفت چو باد» منظور از « خاک تشنه » کیست ؟
60- مفهوم مصراع دوم بیت زیر را بنویسید .
« بخورد آب و روی و سر و تن بشست به پیش جهان آفرین شد نخست »
61- در بیت «آشیان من بی چاره،اگر سوخت چه باک !/فکر ویران شدنِ خانه ی صیاد کنید.» منظور از صیاد کیست؟
62- « بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟ و منظور شاعر از « چراغ» در مصراع زیر چیست ؟
با تمام دل خود می گویم : / تا چراغ از تو نگیرد دشمن
63- در بیت « دلیر جوان سر به گفتار پیر/ بداد و ببود این سخن دل پذیر» منظور از « دلیر جوان » و «پیر» کیست ؟
64- با توجه به بیت « تو مراکشتی و خدای نکشت / مقبل آن کزخدای گیرد پشت » چه کسی مُقبل و چه کسی خوش بخت است ؟
65- « نگاه می داشتند » در عبارت « سمک و آتشک نگاه می داشتند تا قطران بخفت .» یعنی چه ؟
66- در بیت « چو لشکر گرد برگردش گرفتند چو کشتی ، باد پا در رود افکند » منظور از « بادپا » چیست ؟
67- در بیت « قطره ی علم است اندر جان من وارهانش از هوا و زخاک تن » منظور از «خاک تن » چیست ؟
68- منظور شاعر از «متاع» در بیت « متاعی که من رایگان دادم از کف توگر می توانی مده رایگانی » چیست ؟
69- باتوجه به بیت «خداآن ملتی راسروری داد/که تقدیرش به دست خویش بنوشت» خدابه چه ملتی سروری می دهد؟
70- در مصراع « چو رخت خویش بربستم از این خاک » ، « رخت بربستن » کنایه از چیست ؟
71- دربیت « مگر کان دلاور گوِ سال خَورد شود کشته بر دست این شیر مرد .»
منظور از « گوسال خورد » و « شیر مرد » چیست ؟
72- در بیت « بگفت اندر این نامه حرفی است مبهم که معنیش جز وقت پیر ندانی » منظور از «نامه » چیست ؟
73- مقصود از « خورشید علم » در عبارت زیر کیست ؟
« در قبرستان ، آن سنگ سومی ، قبر خورشید علم است .»
74- مفهوم کنایی « نُه کرسی فلک را از زیر پای قزل ارسلان بکشند » چیست ؟
75-متن زیر را به دقت بخوانید و به سوال های آمده پاسخ دهید :
بار اول که پیرمرد را دیدم در کنگره ی نویسندگانی بود که خانه ی فرهنگ شوروی در تهران عَلَم کرده بود . دیگر شعرا کاری به کار او نداشتند . من هم که شاعر نبودم و توی جماعت بُر خورده بودم . به همین طریق بود که دست آخر با حقارت زندگی هامان اُخت شد . هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند . در چشم او که خود چشم زمانه ی ما بود، آرامشی بود .
الف: منظور نویسنده از « پیرمرد » کیست ؟
ب: « عَلَم کرده بود» یعنی چه ؟
ج: « توی جماعت بُر خورده بودم » به چه معنی است ؟
د: نویسنده ی این متن کیست ؟
هـ : منظور نویسنده از جمله ی « هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند. » چیست ؟
و: در خط آخر « چشم زمانه ی ما بود » چه مفهومی دارد ؟
بخش پنجم خود آزمایی 4نمره ( 20سوال)
76- مصراع « زمانه بیامد نبودش توان » یعنی چه ؟
77- منظور « گل هایی که در نسیم آزادی می شکفند » چیست ؟
78- مفهوم مصراع « بنای زندگی بر آب می دید » را بنویسید .
79- چرا علیرضا قزوه نام سفرنامه ی خود را « پرستو در قاف » گذاشته است ؟
80- در بیت زیر ، منظور از « مرغ اسیر» چیست ؟
ناله ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است مسلک مرغ گرفتار قفس هم چو من است
81- منظور از « لباس می پوشد تا خود را بپوشد چیست ؟ « لباس پوست دوم انسان نیست ، خانه ی اول اوست » چه مفهومی دارد ؟
82- شاعر رود سند را چگونه وصف می کند؟
83- مصراع « رانده ست جنون عشق از شهر به افسونم » یاد آور کدام داستان است ؟
84- مفهوم کنایی مصراع « با تمام دل خود می گویم و بند پوتین را محکم بستن » چیست ؟
85- « متصل گردان به دریاهای خویش » یعنی چه ؟
86- حرف « ک» در خُرجینک به چه معنی است ؟ دو نمونه دیگر ذکر کنید .
87- اصطلاح « به روی بزرگوار خود نیاورده » کنایه از چیست ؟
88- برای وارژه های « همّت و مسلک » دو هم خانواده بنویسید .
89- مجنون در جوار کعبه از خدا چه خواست ؟
90- معادل امروزی واژه های زیر را بنویسید .
فرو بریم : بخواستم رفت : قفا زدن : در رویم : برنشین :
91- در بیت « آمد آورد پیش خیر فراز / گفت گوهر به گوهر آمد باز » مقصود از گوهر اول و دوم چیست ؟
92- در درس « کلاس نقاشی » کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلم مشکل بود ؟ او برای حل مشکل خود ، چه چاره ای اندیشید ؟
93- جمله ی « آن طرفش را فراشان می دانند و چوب دستی های آنان » یعنی چه ؟
94- منظور هلن کلر از این جمله «در این راه بارها به عقب می لغزیدم ، کمی جلوتر می رفتم سپس امیدوار می شدم» چیست ؟
95- هدف سهراب از لشکرکشی به ایران چه بود ؟
بخش ششم حفظ شعر 1نمره ( 5 سوال )
تذکر : « شعرهای حفظ کنیم کتاب را به خوبی یادبگیرید و از حفظ کنید .»
با کلمه یا کلمه های مناسب جای خالی را پر کنید .
96- فراش .................. ورق بیفشاند نقاش .................. چمن بیاراست .
97- در آن نوبت که بندد دست ........................... به پای سرو کوهی دام
گرم یادآوری یا نه ، من از .......... نمی کاهم تو را من ...................... در راهم
که می گیرند در شاخ تلاجن ............. رنگ سیاهی
98- بوی گل و بانگ مرغ برخاست .........................................................نالیدن
99- گفتم غم تو دارم ، گفتا غمت سرآید .......................................................
. گفتا زخوب رویان این کار کمتر آید بی حساب سعدی